Matopplevingar i rikt kulturlandskap

To arkeologar sitt ønskje om å skape sine eigne mat- og naturarbeidsplassar er bakgrunnen for verksemda Knaken . No har spennande planar om vidareutvikling av mattilbodet gjeve dei plass i mat- og naturinkubatoren som vert drifta av Kunnskapsparken.

Med kaféen Knaken på Kaupanger Hovedgård som utgangspunkt driv kaupingen Christoffer Knagenhjelm og kona Trude den kulturbaserte verksemda si.

Etter å ha jobba nokre år som arkeologar andre stader i landet fann Christoffer og Trude i 2008 tida mogen for å flytte heim til Sogn. Men jobbar for arkeologar veks ikkje på tre, og dermed vart tanken om ei framtid innan dei kulturbaserte næringane realisert.

– Med kulturhistoria til Kaupanger som tema i hovudfagsoppgåva mi vart valet om å flytte heim enkelt. Dette er eitt av områda i Noreg med mest kulturminne, og det er eit potensiale til å styrke formidlinga av historia i bukta her. I kombinasjon med eit produksjons- og serveringstilbod der vi tek i bruk lokale ressursar meiner vi at vi har funne ei spesiell nisje, fortel han.

knaken_uteMed restaureringa av den gamle sauefjøsen frå 1854 var dei jula 2008 klarte til å ta i mot dei første gjestene. Frå sommaren 2009 har dei satsa på heilårsdrift, og både lokale og tilreisande kan oppleve både mat og kulturformidling.

Ein kan tinge guida turar med ein av arkeologane, eller gå på eiga hand langsmed ein nyrydda kultursti i området.

Lokalt er Knaken allereie i ferd med å opparbeide seg eit rykte som ein etestad med høg kvalitet og aktiv bruk av lokalprodusert mat. No ønskjer dei å nå breiare ut, og håpar at fleire tilreisande tek turen innom for eit godt måltid eller ein kopp kaffi.

– Vi sel også diverse matprodukt i gardsbutikken på kafeen. I tillegg leiger vi ut lokale for lukka lag og arrangement. I tillegg til kafèlokala kan opp mot 300 personar no få plass i den nyrestaurerte låven på Kaupanger Hovedgård, seier han.

knaken_menyKnaken ønskjer å tilføre gjestene sine kunnskap om eit område som kanskje ikkje er så kjent utover stavkyrkja. Kjerna i tilbodet er difor kulturformidlinga; ein kulturhistorisk meirverdi i tillegg til matopplevingane på kaféen.

Dette krev også aktiv forvaltning og drift av kulturlandskapet kring Kaupanger Hovedgård, der gardsdrifta vart lagt ned i 1960.

– I samarbeid med Kaupanger Hovedgård ønskjer vi å opne opp att kulturlandskapet kring hovedgården og stavkyrkja. Til dette har vi for tida «tilsett» 30 kashmirgeiter, seier Knagenhjelm.

Knaken ønskjer no å vidareutvikle kompetansen sin på bearbeiding og foredling av hjortekjøt, og det er særleg speking dei no har eit ekstra fokus på.

– Dette er noko som er både tidkrevjande og vanskeleg, og vi er no i gang med eit utviklingsprosjekt der vi søkjer kunnskap og erfaringar i høve dette, seier Christoffer.

Det er dei spennande planane for utnytting og bearbeiding av lokale matressursar som har gjeve Knaken opptak i mat- og kulturinkubatoren, som i Sogn og Fjordane vert administrert av Kunnskapsparken.

Trude_killing– Å vere inkubatorbedrift er både utfordrande og lærerikt. Vi vert utfordra til å finne Knaken sine styrker og svakheiter i høve intern drift, produktutvikling og ikkje minst marknadsføring. Rådgjevarane i Kunnskapsparken ser gjerne ting som vi «på innsida» ikkje ser, og dei kjem med klare og tydelege tilbakemeldingar i høve dei ulike utfordringane våre. Samarbeidet er svært nyttig og lærerrikt, avsluttar Christoffer Knagenhjelm.

Landbruks- og matdepartementet bidrar med støtte til eit 5-årig inkubatorprogram for mat- og naturbaserte næringer i regi av SIVA og Innovasjon Norge. Målet er å auke verdiskapinga gjennom styrka samarbeid mellom landbruket og andre næringar og sektorar. I Sogn og Fjordane er det KPSF som organiserer inkubatoren.

Sjå også knaken.no

Med falkeblikk og stødige hender

30. mars vart Falkeblikk teken opp i Fjord Inkubator. Bedrifta løyser både enkle og komplekse film- og fotooppdrag frå lufta med avansert utstyr.

Selskapet vart etablert i september 2010 av personar i gründermiljøet på Fosshaugane Campus. Tore F. Lie er dagleg leiar, og pr. i dag den einaste fast tilsette i selskapet.

Falkeblikk skal levere fotografiske tenester til både privatpersonar og bedrifter, men har så langt vinkla satsinga mest inn mot naturbaserte aktivitetar som td. ski og anna friluftsliv – ei interesse som vel kan seiast å vere hovudinteressa til mange på Campus.

– Vi har allereie gjort ein del jobbar for m.a. NRK og skifilmselskapet Field Production. Dette er miljø vi trur kan ha ekstra nytte av vår kompetanse utstyr. Andre døme på oppdrag kan vere å bistå til dømes skredforskarar under befaring i rasfarleg terreng, seier Lie.

For å utføre avansert fotografering og filming frå lufta har Falkeblikk kjøpt inn fleire avanserte fjernstyrte helikopter. Under desse er det montert riggar for kamerautstyret. På denne måten kan ein gjere opptak i ein radius av 150 meter frå der piloten står.

Falkeblikk leverer også panoramafoto med høg oppløysing, som td. panoramabiletet av Sogndal på nettstaden falkeblikk.no

Arbeidet er krevjande, og det det trengs to personar for å utføre oppdraga. Ein pilot for å styre helikopteret, medan ein co-pilot tek seg av filminga via ein avanserte fjernkontroll med trådlaus overføring av videosignala frå kameraet.

– Falkeblikk skal vekse seg større og etter kvart tilsetje fleire personar. Men førebels nyt eg godt av at teknologiinteresserte inkubatorkollegaer stiller opp og hjelper til når det trengs.

Sjå videoen om Tore og dei andre gründerane på Fosshaugane Campus:

Sport er gøy – også på internett!

Inkubatorbedrifta Sport Is Fun er no komen i brukartestfasen og utviklar nye modular til si sosiale plattform for organisering og planlegging av idrettsaktivitetar.

(Foto: Tore F. Lie, Falkeblikk.no )

Det er sogningane Steinar Bukve Witsø og Leif Erik England Bergum som no kombinerer eiga idrettsinteresse med utviklarkompetanse og gründervilje i selskapet Sport Is Fun.

– Forretningsideen vår er å skape ein sosial møteplass på internett for sports- og idrettsinteresserte på alle nivå. Her skal ein kunne organisere og dra i gang aktivitetar og arrangement, hente og leggje ut informasjon og få god underhaldningsverdi samstundes som ein byggjer nettverk med likesinna, seier dagleg leiar Steinar Bukve Witsø.

På nyåret 2011 var forretningsidéen såpass godt utvikla at dei vart tekne opp i Fjord Inkubator, der dei no får vidare rettleiing av støttespelarar i og kring Kunnskapsparken i Sogn og Fjordane. Bedrifta flytta inn på Fosshaugane Campus 1. april.

Gründerane håpar at deira nettløysing vil bidra til idrettsglede for dei som på ulike måtar er knytt til lag- og individuell idrett, både organisert og uorganisert.

– Vi legg opp til å dekke fleire behov, frå enklare treningsplanlegging for enkeltpersonar via gode trenarverktøy til informasjon og publisitet kring arrangement. Det sosiale elementet gjer det også svært interessant for supporterar, foreldre og andre idrettsinteresserte, seier Witsø.

Ei utfordring for alle gründerar er å synleggjere inntektspotensialet; korleis tene pengar på idéen. Sport Is Fun si løysing skal finansierast med ein kombinasjon av reklameinntekter og betalt innhald.

– Eit nisjenettverk som Sport Is Fun vil vere ein attraktiv arena for annonsørar. Fleire og fleire får no auga opp for verdien av målretta marknadsføring på internett, og bedrifter som td. sel sports- og idrettsutstyr vil kunne annonsere direkte mot sine respektive brukargrupper. I tillegg skal vi utvikle godt innhald som brukarane finn interessant nok til at dei vil betale for tilgang til lukka område, seier han.

Witsø er glad for at dei no får god støtte og rettleiing frå inkubatormiljøet på Campus i det vidare arbeidet med brukartesting og vidareutvikling. Lanseringsdatoen er sett til august 2011, med ei gradvis opptrapping frå lokalt nivå til internasjonalisering.

– Berre dét at folk har trua og satsar på oss er ei sterk inspirasjonskjelde for å halde trykket oppe framover, avsluttar Bukve Witsø.

Kraftig forsking på Campus

Forskar Parmita Saha og kollegane hennar ved Vestlandsforsking og på Høgskulen i Sogn og Fjordane jaktar svar på kva utfordringar og barrierer nylisensierte kraftprodusentar møter i oppstartsfasen. Bak satsinga ligg eit ønskje om å utvikle gode strategiar for ei effektiv utbygging av meir fornybar…

I åra fram mot 2020 har Noreg forplikta seg til å produsere 20 % meir fornybar energi enn det tilfellet er i dag. Samstundes skal ein redusere utslepp og forbruk like mykje. Dette er resultatet av eit norsk-svensk avtalesamarbeid i høve grøne elsertifikat.

– Både nye og veletablerte kraftprodusentar har dermed fått klare incentiv om å levere meir fornybar energi ut til kraftkundane. Vi vil difor i tida framover sjå stadig fleire nye søknader som omhandlar godkjenning av anlegg for produksjon av fornybar energi, seier Parmita Saha.

Forskaren ved Høgskulen i Sogn og Fjordane tek del i eit større forskingsprogram om fornybar energi, finansiert av sju energiselskap i Sogn og Fjordane, Sparebanken Sogn og Fjordane og Forskingsrådet, i tillegg til INU-fondet i Sogn og Fjordane. (kompensasjon for bortfall av differensiert arbeidsgjevaravgift).

  • «Suksesshistorie i fornybarland» (HSF)

Medan hovudprogrammet, som vert styrt i eit samarbeid mellom Høgskulen og Vestlandsforsking, har ei samfunns- og miljøfagleg tilnærming, har det INU-finansierte delprosjektet Parmita Saha jobbar med eit litt anna fokus:

Ein ønskjer å vri delar av forskinga inn mot fagområde ein vanlegvis assosierer med næringsliv; både lokalt, regionalt og nasjonalt. Fagområde som økonomi, innovasjon, strategi og marknadsføring er sentrale element i dette.

– Vi konsentrerer oss om dei som har fått lisens frå NVE til utbygging av kraftverk, men som gjerne ikkje er komen i gang med produksjonen.Dette gjeld både lokale småkraftprosjekt og større anlegg i dei etablerte kraftselskapa sin regi, seier ho.

HSF-forskaren , som har si doktorgrad innan industriell økonomi frå Universitetet i Luleå, og kollegaene hennar ved HSF og VF skal ved hjelp av fleire ulike spørjeundersøkingar forsøke å finne ut kva konkrete utfordringar utbyggarane støter på. Kva er det som avgrensar eller fremjar produsenten si utvikling mot målet om å verte ein etablert og effektiv tilbydar av fornybar energi?

– Produsentane må forhalde seg til mange ulike aktørar og interesse-grupper. Samstundes skal dei også innfri krav og forventingar frå storsamfunnet. Ikkje minst møter produsentane utfordringar i høve finansiering og praktisk drift, seier Saha.

Forskinga til Saha og dei andre i prosjektet er basert på kvantitative metodar. Dette betyr at dei i åra framover skal samle inn og analysere eit omfattande materiale før dei kan presentere funna.

Arbeidet med INU-prosjektet vart påbyrja i 2010. Fram mot 2014 skal det gjennomførast fleire delundersøkingar, mellom anna for å sjå korleis ulike utfordringar påverkar små versus store kraftprodusentar.

– Ein utbyggar som skal produsere under 1MWh årleg på eit lite anlegg vil truleg møte andre utfordringar enn dei som skal produsere over 10MWh eller meir. Men på nokre felt vil ein kanskje møte dei same utfordringane. Det er dette vi no skal undersøke, avsluttar HSF-forskaren.

Kontaktpersonar:

Kunnskapsparken : Jøril Hovland, Prosjektleiar. joeril@kpsf.no / 48 21 97 80

HSF: Parmita, Saha, Forskar. Parmita.saha@hisf.no / 57 67 00 00

I prosjektet jobbar også Erling Holden, P.h.D professor (leiar hovudprogrammet) og ph.d-stipendiatane Ole Inge Gjerald, Hans Jakob Walnum, Bente Johnsen Rygg, Geoffrey Gilpin og Tyson Weaver, samt dekan Helge Hustveit.
Kristin Linnerud, seniorforskar i CICERO, er leiar av delprosjektet retta mot kraftsektoren.

INU-midlane skal bidra til utvikling av lokale og regionale næringsmiljø og innovasjonssystem som gir betre vilkår for innovasjonsbasert verdiskaping. Målet er å stimulere til utvikling, nyskaping og auka kompetanse/næringsverksemd.