Airlift Solutions er ny inkubatorbedrift

Droneselskapet skal tilby framtidas logistikkutfordringar i lufta med ny teknologi – eit spennande case for inkubatoren vår.

Airlift Solutions AS er eit dotterselskap av Airlift og Transferd. Desse to verksemdene har lang erfaring og tung kompetanse på helikopter, luftfart og godstransport på land.

– Dette er ei svært spennande bedrift. Å knyte saman luftfartskompetanse med logistikk og tilby ulike dronetenester, er både framtidsretta, klimavennleg og innovativt. Bedrifta består av fleire dyktige personar, som er målretta, ambisiøse og framoverlente. Summen av dette gjer at vi har stor tru på bedrifta, og Airlift Solutions er eit spennande case for inkubatoren vår, fortel Roger Ulvestad i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane.

Børre Eimhjellen

Stian Berger

Tre satsingsområde for droneflyging

Selskapet vart stifta i haust og mykje har skjedd på kort tid. Dei har mellom anna fått skissert tre satsingsområde, der dei ser eit behov og ein marknad for dronetenester.

– Dette kan endre seg etter kvart, men per no ser vi eit stort potensial her, fortel Børre Eimhjellen, ein av gründerane.

Eit av områda er infrastruktur og inspeksjon. Her er det snakk om å nytte dronar til å inspisere bruar, kraftleidningar, oljeplattformer eller andre installasjonar. Etter ein inspeksjon kan ein fly helikopter med mannskap, installere stillas eller nytte det som trengs for å gjere jobben. Ved bruk av drone i første ledd kan jobben bli langt meir effektiv, økonomisk og miljøvennleg.

Frå 15. februar har Airlift Solutions, saman med Airlift og Helitrans, hatt droneberedskap over heile landet. Foto: Airlift Solutions.

Eit anna område er søk og redning. Her kan helikopter og dronar samarbeide på ein smart og effektiv måte. Frå 15. februar har Airlift Solutions, saman med Airlift og Helitrans, hatt droneberedskap over heile landet. Med 10 dronar plassert rundt om, kan dei i dag nå heile landet innan to timer, i samarbeid med helikopter. Dette kan vere ein stor styrke i arbeid med søk og redning, bistand i forbindelse med brann eller andre overvakingsoppdrag, med tilbod om beredskap og kapasitet på kort varsel.

Siste satsingsområde er logistikk og helse. Er framtidas leveranse av medisinar og blodprøver gjort med drone? Her har dei mange spennande idear og planar føre seg.

– Vi jobbar med å gjere marknaden moden for våre tenester. Vi brukar mykje tid ute hos potensielle kundar og lar dei bli kjend med fordelen av dronar, fortel Eimhjellen.

Airlift Solutions er glad dei kan få hjelp til dette i inkubator. Kunnskapsparken Sogn og Fjordane tilbyr òg forretningsutviklarar og tilgang til eit nettverk og hjelpemiddelapparat.

– Det er veldig spennande å bli ein del av inkubatoren. Vi vil flytte inn på Peak Sunnfjord og sitte her ein del, i tillegg til å sitte hos Airlift på Bringeland. Slik håpar vi å bli ein del av eit miljø der vi kan møte andre bedrifter med like utfordringar og erfaringar. Vi kan lære av kvarandre og unngå dei same fellene – i tillegg til å få god rettleiing, fortel Eimhjellen.

Dronar eignar seg godt til å inspisere mellom anna bruar, kraftleidningar og oljeplattformer. Foto: Airlift Solutions.

Les mer

Vi er på plass på Peak Sunnfjord

Gro Rukan og Tuva Eida er på plass på PEAK Sunnfjord i Førde.

Kunnskapsparken i Sogn og Fjordane har fått kontorplass i nytt fellesskap i Førde.

Peak Sunnfjord er eit kontorfellesskap som består av eit titals bedrifter, der alle jobbar med teknologi, innovasjon og utvikling.

– Det er fine, nye lokalar som inspirerer til samhandling og kreativitet. Vi gler oss til å ta i mot fleire gründerar her, fortel Tuva Eide, forretningsutviklar og trainee i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane.

Kunnskapsparken har hovudkontor på Campus Sogndal, medan Gro Rukan og Tuva Eida sit på PEAK Sunnfjord i Førde. Dei synes det er fint å føle at dei er ein del av noko større.

Kva er Peak Sunnfjord?

Peak Sunnfjord er eit nytt og dynamisk kontorfellesskap for gründerar, oppstartsselskap, etablerte teknologibedrifter og verkemiddelapparatet, midt i Førde. Her finn du mellom anna bedrifter som jobbar med smarthus, straum, webutvikling, digitalt verktøy for pasientmedverknad i psykiatrien, investering, rekruttering, timeføring og næringsutvikling.

Dei første bedriftene flytta inn i desember og det er fortsatt bedrifter som kjem på plass etter kvart.

– Det å kunne sitja i eit miljø med so mange dyktige og innovative menneske er både inspirerande og nyttig. Vi sit tett på mange av dei menneska som vi samhandlar med i prosjekta våre, og dette drar vi nytte av i arbeidet vårt. Dessutan oppstår mange uformelle samtalar og koplingar mellom folk i forbindelse med lunsj, kaffi og sosiale samankomstar, fortel dei.

Miljø og fellesskap for innovasjon

Peak Sunnfjord er eit av miljøa der Kunnskapsparken Sogn og Fjordane er inne på eigarsida.

– Vi ønskjer å bidra til at nye innovasjonsmiljø veks fram i regionen vår. Difor går vi gjerne inn som eigar eller leigetakar i desse miljøa, fortel Kjetil Kvåle, dagleg leiar i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane.

– Det er fine, nye lokalar som inspirerer til samhandling og kreativitet. Vi gler oss til å ta i mot fleire gründerar her, fortel Tuva Eide. Her saman med Gro Rukan.

Andre fellesskap:
  • Fus er eit kontorfellesskapet for gründerar og etablert næringsliv på Campus Sogndal, med tilbod om eit aktivt nettverk og god støtte. Her er Kunnskapsparken Sogn og Fjordane inne som eigar og ein av hovudpartnarane. Gründerar som blir tatt opp i inkubatoren til KPSF, får tilbod om å sitja her om dei ønskjer kontorplass i Sogndal.
  • Stryn TechHub er ei klyngesatsing i Stryn, i regi av Stryn Næringshage. Dette er eit nettverk av leverandørar, kundar, FoU-miljø, samarbeidspartnarar og andre nettverk til innovasjonsprosessar. Her kan ein vere med både permanent og på prosjektbasis. Kunnskapsparken i Sogn og Fjordane er inne som leigetakar og bidragsytar. I tillegg sit vi i styret.
  • Sitep er ei samling av industriverksemdene i Årdal, som saman ser på teknologispranget som allereie er undervegs. Her skal bedrifter kunne testa, simulera og visualisera teknologiar, komponentar, produkt, løysingar, tenester og prosessar. Lett tilgang til ekspertise, utstyr og eigna lokale, skal gje enklare veg frå konsept til marknad. Her er Kunnskapsparken Sogn og Fjordane òg inne på eigarsida.

Elevane fekk gründeren til å utvikle eit betre produkt

Det starta med «Skoleflink» i 2016. No har ideen til Kristoffer blitt fornya i selskapet Eduplaytion, takka vere dønn ærlege skuleelevar.

– Eg har brukt elevar frå ulike barneskuler flittig. Dei har vore med på alt frå design, spelereglar og historieoppbygging. Skal ein lage eit produkt for born, må dei kjenne seg igjen. Eg kan ikkje anta kva som er kult og fungerer, fortel Kristoffer Hundershagen.

29-åringen er overtydd om at born ikkje vert fenga på same måte i dag som for ti år sidan. Digitalisering har ført med seg kravstore born og unge. Dette må vi ta inn over oss.
Difor ønskjer Hundershagen å lage eit produkt som snakkar elevane sitt språk.

Kristoffer Hundershagen har erfart kor mange elevar som sliter med matematikk. Han vil hjelpe dei å lære betre, med eit digitalt alternativ til skuleboka.

Starta med «Skoleflink»

Naustedølingen jobba sjølv som lærar på ein barneskule i Naustdal då han erfarte kor mange elevar som sleit med matematikken. Han ville hjelpe dei å lære betre, ved å utvikle eit digitalt alternativ til skuleboka.

I 2016 lanserte han Skoleflink, ein plattform med leksehjelp og videobibliotek. Her kunne elevane lære matematikk, spansk og tysk ved hjelp av moderne videoar.

– Skoleflink vart godt motteken. Det var eit behov og mange var villige til å prøve det ut. Men slik vi laga produktet, vart det ikkje integrert godt nok i kvardagen til elevane. Det vart ein ekstra ting elevane skulle styre med heime når dei gjorde lekser. I ettertid ser vi at vi skulle gjort ting litt annerledes for å få ein større etterspurnad, fortel Hundershagen.

Kristoffer skjønte at dei måtte endre kurs. At fleire tusen elevar lærte å meistre matematikken betre, styrka hypotesen deira om at behovet var der. Det var måten dei angrep marknaden på som måtte endrast.

La om taktikken

I dag, to år seinare, har Skoleflink vorte til Eduplaytion. Eit spelutviklingsselskap som i første omgang kjem med eit matematikkspel. Og no har 29-åringen innsett at dei beste produktutviklarane og kritikarane er elevane sjølv.

– Vi vaksne har ofte eigne førestillingar om korleis ungar opptrer og reagerer. Det blir fort feil. Difor har vi valt å nytte elevar meir aktivt i utviklinga og lære korleis dei faktisk agerer. Vi må tørre å spørje «Kvifor vart du lei no?», «Kva var kjedeleg med dette?», «Kva gav deg motivasjon til å forsetje?» «Korleis skulle du ønskje det var?» osv.

Det krevjande arbeidet med brukarmedverknaden ser ut til å gi resultat.

Etter ein demotest med 400 elevar frå 5. til 7. klasse, kom det tydeleg fram at matematikkspelet Numetry var inne på noko.

Fekk god stønad

No har Eduplaytion fått napp hos investorar og hjelpemiddelapparat. Etter ein demotest med 400 elevar frå 5. til 7. klasse i fjor, kom det tydeleg fram at matematikkspelet Numetry var inne på noko. Dei såg eit betydeleg potensiale og fann ein unik moglegheit.

– Dette gav oss ein utløysande effekt med tanke på finansiering. Vi fekk midlar frå blant anna Innovasjon Noreg og Sparebanken Vest-fondet til å utvikle oss vidare. Sunnfjord Utvikling hadde allereie vorte med å finansiert første prototype. Vi fekk òg bli med på mentorordninga til Innovasjon Noreg, fortel Hundershagen.

Dei er òg medlem av Media City Bergen og Oslo EdTech Cluster. I tillegg er dei ein del av inkubatorordninga til Kunnskapsparken i Sogn og Fjordane, og håpar å komme seg inn i Peak Sunnfjord ein gong på nyåret. Her møter dei forretningsutviklarar som både er kravstore og gode sparringspartnarar.

– Eduplaytion lagar eit digitalt produkt som er kostnadskrevjande. For oss i Kunnskapsparken er det viktig at gründerar har orden i eige hus. Eduplaytion har berre vore i inkubatoren vår i knappe to månader, så det naturlege fokuset no er budsjett- og likviditetsarbeid. I tillegg blir det viktig å få til ei god marknadsintroduksjon og sal framover, seier Hilde Grinde, ei av fire forretningsutviklarar i Kunnskapsparken som jobbar med Eduplaytion AS.

Får med ekspertar

På vegen har Kristoffer fått med seg mange folk. I dag har han 10 samarbeidsskular i Noreg, med blant anna Eikefjord og Slåtten skule i Sogn og Fjordane.

– Allereie under utviklinga av Skoleflink fekk eg med meg ei teknologibedrifta QuickTech i Brasil, drive av Magnus Berglund. Dei jobbar eg fortsatt tett med når det gjeld utvikling og design. No er vi i gang med å byggje opp eit sterkare fagleg team, slik at vi kan bli betre på godt innhald.

Til forskjell frå det som er på marknaden i dag, ønskjer ikkje Eduplaytion å digitalisere lærebøker og skuleoppgåver. Deira fokus er å skape eit trygt og kjend miljø for elevane. Målet er å akselerere barna sine interesser for å lære matematikk på deira premisser. Gjort riktig, er dei overtydd om at dette vil gje ein raskare progresjon.

– Difor har vi fått med oss ressurspersoner frå ulike høgskular og universitet, samt fire matematikklærarar med lang fartstid i skulen. Dei gir oss eit bra fagleg team, seier Hundershagen.

Treng fleire investorar

No er dei i dialog med nye investorar. Ved å vere med i ulike nettverk og delta på samlingar, møter dei folk over alt. Dei må vise moment og drivkraft, noko dei har – utan tvil. Med stor vekst på kort tid, håper dei fleire investorar vil bli med på laget.

– Vårt sterke fokus på medverknad frå elevane, gjer oss unike. Vi nyttar elevane til alt, i alle fasar av utviklinga. I mine auge gjer dette produktet betre og meir treffsikkert.  

Les meir om Edupalytion på deira nye nettside.

Bilde teken i Brasil (f.v.): Carlos Rodrigues, Mario Moura, Gustavo do Silva, German Barros, Alberto Alves, Kristoffer Hundershagen, Magnus Berglund. Ikkje tilstades Patrick Holleman.

«Bygdeblokka» skal huse framtidas bygdefolk

Med ny velferds- og omsorgsteknologi, solfangarar til varmtvatn og gras på taket, skal Nordbohus bygge moderne bygdeblokkar tilpassa folk på bygda.

Bygde-Noreg står ovanfor ei stor eldrebølge. Dette aukar etterspurnaden etter ei lettstelt og meir tilpassa busituasjon, med teknisk innovasjon som gjer det mogleg å bu heime lengre.

Samstundes er det eit aukande behov for bustader til nyetablerarar og vaksne med utflytta born. Dei ser gjerne etter bustadar med tilgang på felles løysingar og sosiale møteplassar.

Færre folk og lågare bustadpriser

Prosjektet «Bygdeblokka» er starta av Nordbohus. Dei ønskjer å skape ein boligblokk tilpassa folk i slike livsfasar, som bur på bygda. Det betyr at blokka skal vere tilpassa fleire brukargruppar og tilby ein busituajon du kan leve med i mange år.

– Vi har ønskja å skape eit konsept tilpassa behov og etterspurnad. Det er færre folk på bygda, så vi kan ikkje byggje for stort. Difor skal bygdeblokka ha maks fire etasjar, i tillegg til parkeringskjellar. Og viktigast av alt: Bustadprisane på bygda er lågare enn i byane, så vi må finne ein pris folk vil betala, fortel Dag Loftesnes, dagleg leiar i Nordbohus.

Kva treng folk i dag?

Nordbohus har levert bustader i Sogn i snart 20 år. Hovudleveransen har vore einebustadar, men dei siste åra har dei sett ei endring i marknaden. Mange etterspør mindre bueiningar.

– Folk vil ha nøkkelferdige leilegheiter. Dei vil ha det enkelt og framtidsretta. I tillegg kjem eldrebølga, som gir eit behov for fleire bustader der folk kan bu lenger heime, fortel Loftesnes.

Då gjeld det å byggje leilegheiter som legg til rette for ulike behov. Det er slik Nordbohus tenkjer. Alle leilegheitene skal vere klargjort for nyaste velferds- og omsorgsteknologi – for alle livsfasar. Det betyr at du kan flytte inn nå og bli gamal i leilegheita. Treng du heiseanordningar, rullator, rullestol, golvbelysning som førebygg fall eller andre hjelpemiddel på eit tidspunkt, så treng du ikkje flytte veggar, bygge om badet eller leggje nye røyr. Forarbeidet er allereie på plass, så tilpassingane kan gjerast rimeleg og effektivt.

– Vi er i dialog med kunnskapsmiljø som Sintef, Høgskulen på Vestlandet, NTNU og Distriktssenteret. Dette for å få hjelp til å sjå kva behov vi har i framtida. Vi vil sjå korleis vi kan møte framtida, både med tanke på eldrebølga, og med fokus på miljø og teknologi, fortel Loftesnes.


Her frå ein workshop på Kaupanger.

Samarbeid med lokale aktørar

Å få til slike leilegheiter til ein god pris, er ein utfordring. Ein blokk med ni einingar, som skal dele på utgiftar som heis, parkeringskjellar og anna fellesareal, blir fort dyrare enn ein blokk med mange einingar.

– Difor har vi utvikla eit konsept til ein pris vi trur marknaden er villig til å betala, eit konsept vi har jobba med i over fire år.

Nordbohus har fått med seg Jatak Kaupanger og Holen Installasjon til å realisere konseptet. I tillegg har dei med seg gode ressursar frå Nordbohus Gjøvik og Nordbohus Modum.

I planleggingsprosessen har det vore fokus på å effektivisere og standardisere byggje- og planprosessene. Saman skal dei byggje elementbaserte bygg av tre, der mykje forberedast på fabrikk og monteringstida vert lågare.

Partane har nyleg vore i Litauen og sett meir på modulbaserte bygg, mellom anna modulbaserte bad. Dette gav mange idear til gode løysingar med effektiv produksjon og monteringstid. Dei har òg vore i kontakt med Bano på Sandane.

– Vi er i gang med eit pilotprosjekt på Leikanger, der vi håper å starte salet/byggjeprosessen i løpet av 2019, fortel Loftesnes.

– Eit framtidsretta prosjekt

Kunnskapsparken Sogn og Fjordane kom inn i prosjektet i 2017 og har fungert som prosjektleiar med det koordinerande ansvaret. Etter eit tett samarbeid med Arne Monrad Johnsen i Fylkeskommunen i Sogn og Fjordane, har bygdeblokka fått innvilga FOU-startpakke.

– Bedriftene skal kunne fortsette med sin kjerneverksemd, sjølv om dei driv med utviklingsarbeid. Då er det fint at vi kan komme inn og hjelpe til med rapportering, framdrift og organisering, fortel Hilde Grine, forretningsutviklar i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane.

Partnarane har hatt fleire workshops, vore i kontakt med akademia og gjennomført studieturar. Samarbeidet har bidratt til kunnskaps- og nettverksdeling, og at en i dag samhandler på eit nytt nivå – med mål om å skape den optimale bygdeblokka.

– Målet har vore å lage eit konsept med gode fellesløysingar, der trebygget kan setjast opp av lokale entreprenørar, til ein pris som er overkommeleg for målgruppa. Arbeidet med å utvikle konseptet har vore tid- og ressurskrevjande. Her har dei gjort ein kjempejobb, skryt Grinde.

Møt naboane til kaffi

Grinde trekker òg fram fellesareal som eit viktig fokusområde i prosjektet. Folk er oppteken av å ha møteplassar og dekke behov som kanskje forsvinn når ein flyttar frå einebustad til leilegheit.

– Samfunnet effektiviserast og digitaliserast, og viktige sosiale møteplassar forsvinn. Dette har bygdeblokka prøvd å gjere noko med. Vi har mellom anna sett på muligheita for bibliotek, arbeidsstove, ekstra oppbevaring og ei ekstra leilegheit til bruk ved besøk og liknande. Her er mange moglegheiter, ein må berre finne ein smart måte å utføre dette på, slik at prisen på bustaden ikkje blir for høg.

– Framtidas boligblokk tar høgde for både miljø, teknologi og det kommande eldrebølga. Tenk om folk flest kan bu heime lenger og samtidig møte folk i ulike fasar i livet i fellesareala i blokka, til dømes kaffikroken, seier Grinde.


Her frå studietur til Litauen for å sjå på modulbaserte løysingar.

 

Vi inviterer til styrekurs i Sogndal

Lær meir om godt styrearbeid og god bedriftsutvikling med Rolf-Erik Disch frå Deloitte.

Det er hyggeleg for oss i Sognefjorden Næringshage, Kunnskapsparken i Sogn og Fjordane, Sogn Næring og FUS å ønskje velkomen til heildags styrekurs onsdag 10. april 2019 på Campus Sogndal.

Målgruppe:

Styrerepresentantar og daglege leiarar i mindre og mellomstore bedrifter.

Fokus på kurset:

  • Godt styrearbeid – god bedriftsutvikling.
  • Rolleavklaring, kva representerer me og kva skal me jobbe for?
  • Kommunikasjon, lojalitet og teieplikt. Korleis representerer vi selskapet utanfor styrerommet?
  • Lovverk: rettar og plikter
  • Innspel frå deltakarane

Kursbevis vert delt ut etter kurset.

Pris

Pris per deltakar er kr. 2.500,- + mva.

Bedrifter knytt til FUS og målbedrifter i Sognefjorden Næringshage betalar kr. 1.000,- + mva for inntil 2 deltakarar.

Inkubatorbedrifter knytt til KPSF deltek til sterk redusert pris, og betalar kun kr. 675,- + mva for inntil 2 deltakarar.

Prisen inkluderer kurs, materiell og lunsj.

Program for dagen

08:30 Kaffi og mingling

09:00 Kursstart

11:30 Lunsj

15:00 Oppsummering

Etter kurset er det mogeleg for deltakarane å melde seg på ”Frå idé til marknad” i regi av Innovasjon Norge. Les meir her.

Kurshaldarar

Rolf-Erik Disch frå Deloitte er kurshaldar. I tillegg stiller Anne Britt Hjelmeseter og Gunn Irene Sviggum Bruheim frå Deloitte i Sogndal.

Målgruppe:

Styrerepresentantar og daglege leiarar i mindre og mellomstore bedrifter.

Påmelding:

Innan 15. mars til torgeir@sognnaring.no. Avgrensa tal plassar – førstemann til mølla.

Hugs å søkje SPV-fondet innan 10. mars

Få hjelp til din gode idé, med pengestøtte på inntil 300.000 kronar.

Sparebanken Vest sitt næringsfond i Sogn og Fjordane er ein fødselshjelpar for gode idear. Dei tilbyr pengestøtte på inntil 300.000 kronar per prosjekt og skal gi fødselshjelp til idear i ein tidleg fase, gjerne før dei får hjelp av verkemiddelapparatet. Dette gjeld gründerarar i startgropa og bedrifter som ønskjer å utvikle seg.

Typiske aktivitetar ein kan få stønad til:

  • utgifter til marknadsundersøkingar
  • produktutvikling
  • utarbeiding av forretningsplan
  • utgifter til etableringsrettleiing
  • utvikling av prototypar

Ikkje berre pengar:

Gjennom eit aktivt styre tilfører næringsstiftinga noko som ikkje kan målast i kroner:

  • Råd
  • Nettverk
  • Sjølvtillit
  • Oppfølging

Krav til søknadar:

Fondet støtter opp om nyskapande og framtidsretta idear med vekstpotensiale, eller interessante miljø i vekst. Nokre idear kjem ikkje under fondet sine rammar, sjå her for meir informasjon.

I søknaden må du presentere ein forretningsidé, kva det blir søkt stønad til, kostnader, finansiering og om personen/bedrifta bak. Det er ikkje eige søknadsskjema, det er lågterskel i høve formalitetar.

Søknadsfrist: 10. mars 2019. Send søknad til joeril@kpsf.no. Spørsmål rettast til Jøril Hovland 48219780.

Fjellpitch - Vinn premie verdt 57 000 kroner

Bli med på Fjellpitch og vinn rådgjeving, kontorplass og 20.000 kroner!

Fjellpitch - Vinn premie verdt 57 000 kroner

Vil du bli gründer i Sogndal? Få med deg dette arrangementet under Fjellsportfestivalen.

Fredag 22. februar er gründerar og idéspirar frå heile landet invitert til frukost på FUS (Campus Sogndal), med innslag frå etablerte gründerar og ein pitchekonkurranse der du kan delta. Vi i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane og Sogn Næring ønskjer å møte deg og høyre din geniale forretningsidé.

Forbered ein god framstilling av forretningsideen din og presenter han for oss med entusiasme og overtyding. Kanskje akkurat din idé når opp og gjer at du stikk av med premien?

Send søknad innan 14. februar for å få delta (link). NB! Maks 15 plassar.

Pris: 550 kr. (Alle som deltek får festivalpass, kontorplass under festivalen, rettleiing i forkant av konkurransen og ein gåvepakke med lokale produkt).

Gir fruktbare resultat

Det har vore arrangert pitchekonkurranse under Fjellsportfestivalen tidlegare, med stort hell. Vinnaren, Sognefjord Kaffibrenneri, er i dag godt etablert i Sogndal.

– Dette er ei unik moglegheit for deg som går rundt med ein idé. Vi gjer dette igjen fordi vi ser kor fruktbart eit slikt arrangement er, både for gründerar og for regionen vår. Vi ønskjer å legge til rette for meir innovasjon og verdiskaping, og trur mykje ligg i å hjelpe gode idear på rett veg, seier Hilde Grinde i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane.

Grinde er forretningsutviklar og har hjulpet mange gründerar til å komme seg vidare. Ho veit kva ho skal sjå etter:

– Det er ideen med størst potensial som kjem gjennom nålauget. Då ser vi både på personlegdom og gjennomføringsevne, i tillegg til idé og ikkje minst vekstpotensial, legg Grinde til.

Premie verdt 57.000 kroner!

Premien er ein rådgjevingspakke på 20 timar, kontorplass på FUS i 3 månadar og 20.000 kroner! I tillegg får du festivalpass, helgepass i Sogndal Skisenter Hodlekve og sesongkort hjå Sogndal Fotball. Dette er ein unik moglegheit for deg som vil utvikle noko i Sogndal.

Vinnaren vert annonsert på Fjellsportkveld (fredag kl. 21.00-22.00).

Tid og stad: FUS, Campus Sogndal kl. 07.30-10:30, fredag 22. februar.


Rekordmange søkarar på SPV-fondet i år

Midlane er tildelt og Asbjørn Dyrkorn Løland i Aducate er ein av dei som kan juble.

– Det er veldig stas. Dette tilskotet er utløysande for å få til ein prototype no. I ein oppstartsfase er det avgjerande å få midlar for å komme seg vidare, fortel dagleg leiar Asbjørn Dyrkorn Løland.

Aducate vart stifta i fjor haust og held til i Hyllestad. Dei har som føremål å heve kompetansen innan fiskehelse, miljø og berekraft i akvakulturnæringa, ved hjelp av ein digital plattform og kursverksemd. Frå SPV sitt næringsfond har dei har fått tildelt kr. 100 000 til prototypeutvikling.

– Til no har vi undersøkt marknaden og har komme fram til korleis vi ønskjer å konkretisera ideane. Neste steg er å bygge opp ein digital prototype og teste både plattform og kursmetodikk saman med ein pilotkunde. Det er dette midlane vil gå til, fortel Dyrkorn Løland.

Han er sjølv fiskehelsebiolog og ønskjer å heve kometansen om fiskehelse i havbruksnæringa. Pilotkurset dei skal i gang med er ein liten del av eit større bilde. På sikt skal dette bli ein kompetanseplattform.

Rekordmange søkarar

Sparebanken Vest starta opp med næringsfondet i 2008. Sidan den gong har det i snitt komme 35 søknadar kvart år. I år kom det 60 søknader. Desse søkarane er fordelt på ein søknadsfrist om våren og ein på hausten. I år vart det til saman 10 tildelingar, 5 av dei no i haust.

– Vi ønskjer at dette skal vere tilgjengeleg for mange, og at fleire skal vite om moglegheita til hjelp. Difor er det gledeleg med så mange søkarar, fortel Jøril Hovland i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane, som tek imot søknadane.

Hovland fortel at det er mange gode kandidatar blant søkerane og at det er mykje spennande som forgår i regionen vår. Ho håpar det fortset slik.

Vil du vite meit om næringsfondet? Sjå her.


Desse fekk tildelt midlar i haust:

  1. Aducate – utviklar kompetanseplattform, og fekk midlar til prototypeutvikling.
  2. BoostUp – utviklar konsept for leiarar, og fekk midlar til marknadsundersøking.
  3. Eduplaytion – utviklar spill for læring av matematikk, og fekk midlar til utvikling av prototype.
  4. ReTrade – utviklar ei plattform for kjøp og sal av elektroniske komponentar, og fekk midlar til prototypetesting og produktutvikling.
  5. Pust deg bedre – utviklar løysing for lungesjuke, og fekk midlar til utvikling av forretningsmodell for kommersialisering.

Utanlandske investorar kjøper opp vind- og vasskraft i Sogn og Fjordane. Kva så?

I Fjærland har tyskarane investert i seks småkraftverk. I Florø kjøper gigantfondet Blackrock opp vindkraftanlegget Guleslettene.

Som ein del av forskingsprosjektet Release, ser forskarane på lokal innverknad av småkraftsatsinga i Noreg. Forskarane prøver å vere nøytrale når dei stiller spørsmåla: Kva betyr nye eigarmodellar? Spelar det nokon rolle kven som eig småkraftverka?

Førsteamanuensis Bente Johnsen Rygg og forskar Gunnar Yttri jobbar mykje med dette. Dei intervjuar ulike aktørar om deira haldning til ulike eigarmodellar. Korleis bli haldningane påverka av utanlandske investorar?

– I eit tilbakeblikk ser vi at både fallrettshavarar og styresmakter ønskte at grunneigarar skulle byggja og driva kraftverk i eigen regi. Mange lukkast med dette, skriv Yttri i ein publikasjon på Idunn.no.

– Samstundes krev ei slik drift kapital og ekspertise over tid. Fleire grunneigarar valde difor å alliera seg med profesjonelle, kommersielle aktørar og inngjekk avtalar med desse. Fram til 2014 og 2015 var dette i hovudsak norske kraftselskap. Nå er det utanlandsk kapital som spelar den største rolla.

Småkraft skaut fart frå 2009

Utbygging av småkraft starta rundt 2000, men skaut for alvor fart etter at Noreg og Sverige i 2009 inngjekk ein intensjonsavtale om å etablere ein felles marknad for elsertifikat frå 2012. I starten var det i hovudsak grunneigarar som gjekk saman og etablerte private kraftlag, eller bedrifter som spesialiserte seg på utbygging av småkraftverk, eksempelvis Småkraft AS og Grønnkraft AS.

Dette til forskjell for dei store vasskraftverka, som er eigd av kommunar, fylkeskommunar og stat. Desse store offentleg eigde selskapa representerer om lag 90 prosent av kraftproduksjonskapasiteten i Noreg. Men bilete er i ferd med å endre seg ved at internasjonale eigarar kjøper opp dei største aktørane innan småkraft, som t.d. dei nemnde selskapa Småkraft AS og Grønnkraft AS.

– I tillegg har mange nye typar norske eigarar, utan bakgrunn frå energisektoren, kjøpt opp småkraftverk. Her er Obos og Ikea to eksempel. Dei ønskjer å satse på fornybar energi og investerer i småkraftverk, fortel professor Kristin Linnerud, ein av forskarane i Release.

I Fjærland blir det i dag bygd småkraftverk i regi av tyske KGAL Investment Management GmbH. I Veitastrond bygger bustadselskapet Obos to småkraftverk. I tillegg har nesten alle vindkraftprosjekt i Noreg internasjonale medeigarar. Det norske vindkraftselskapet Zephyr har nyleg selt vindkraftparken under bygging i Florø, til verdas største investeringsfond: BlackRock, som er ein leiande internasjonal investor i fornybar energi.

Utanlandske investorar – kva så?

Gjer det noko at det kjem inn nye investorar av småkraft? Er det ikkje bra for lokalsamfunnet at ein større, meir føreseieleg og profesjonell aktør kjem inn? Eller er folk redd for at lokale verdiar og ønskje ikkje blir ivaretekne?

Leiar av Småkraftforeninga, Knut Olav Tveit, meiner det er bra å få inn utanlandske investorar. Han ser at dei har eit langsiktig perspektiv og oppfører seg bra.

Tveit presiserer korleis denne investormodellen ser ut i småkraftverda. For vassfallet er eigd av grunneigar, og grunneigaren leiger ut retten til å utnytte vassfallet. Det er her utanlandske investorar kjem inn og kjøper ein leigeavtale. Ofte er dette for ein periode på 40 år eller meir, før investorane trekker seg ut igjen om ikkje nye avtaler blir skrive.

– For ein del grunneigarar er investeringane, som krevjast for å bygge ut småkraft, for stor og risikabel. Då er det bra at utanlandske investorar kjem. Utan dei hadde mange prosjekt aldri blitt noko av. For mange grunneigarar og bønder hadde det betydd å la ressursane ligge død, fortel Tveit.

Småkraftforeninga legger til at dei heiar fram norske grunneigarar som får til å byggje ut sjølv, utan utanlandske investorar.

– Men saka er den at Noreg per i dag har 400 småkraftkonsesjonar som ikkje er bygd. Dei som byggjer dei, er utalandske investorar. Utan denne kapitalen hadde det ikkje vorte bygd mykje.


Bjåstad småkraftverk i Fjærland. Foto: Sognekraft


Berge småkraftverk på østsida av Fjærlandsfjorden. Foto: Sognekraft

Leikangerprosjekt realisert

Noko av bakgrunnen for at Sognekraft vedtok å selje Fjærland Kraft AS til tyske eigarar, var å få økonomiske musklar til å bygge ut Leikanger Kraft AS.  Denne investeringa er på om lag 800 millionar kronar, og det vil gi ein årsproduksjon på 208 GWh. Utbygginga vil gi fornybar energi tilsvarande årsforbruket til meir enn 10.000 husstandar.

Fjærland Kraft AS omfattar seks småkraftverk ved Fjærlandsfjorden, med ein samla årsproduksjon på omlag 116 GWh. Utan dei tyske investorane hadde prosjektet i Leikanger vore vanskeleg å realisere meiner Sognekraft.

KGAL som eigar i Fjærland, inneber at Sognekraft skal drifte og vedlikehalde desse kraftverka og at Sognekraft kan kjøpe Fjærland Kraft AS attende etter 25 år.

– Eg er utruleg stolt over at vi har fått til denne løysinga. (…) Produktet er rein fornybar energi, som også framtidige generasjonar får nytte og glede av, seier Terje Bakke Nævdal, administrerande direktør i Sognekraft på eine nettsider.

Eksperiment med studentar på HVL

Som nemnt innleiingsvis, er eit viktig spørsmål i forskingsprosjektet Release å få kunnskap om korleis haldningar til utbygging av fornybar energi er påverka av eigarskap og evt endring av eigarskap? Eksperiment vart utført blant studentar på HVL, der dei vart spurt om å krysse av for haldningar til eit tenkt vasskraftverk.

I utgangspunktet var ikkje haldningane til studentane påverka av om det var lokale grunneigarar eller eit stort nasjonalt kraftselskap som sto for utbygginga.

– Men vi såg at skepsisen auka når dei fekk vite at eigarskapet skulle skifte hender. Frå nasjonalt til lokalt eigarskap, eller motsett. Og det er interessant. Dette viser at hyppig skifte av eigarskapsmodeller kan påverke folks aksept for utbygging av fornybar energi, fortel Linnerud, som deltok i eksperimentet.

Gjeld òg utbygging av vindkraft

Det er først dei seinare åra at investeringar i vindkraft har auka på i Noreg. Innan 1. april neste år skal nasjonal ramme for vindkraft utarbeidast, og grunnlaget for rammene er NVE sine vurderingar. Dei tek utgangspunkt i 43 analyseområder i Noreg som til slutt skal reduserast til 15-20. Dette er område som egner seg til utbygging av vindkraft, og fleire av desse områda er i Sogn og Fjordane.

– Alle vindkraftverk som er under bygging i Noreg har internasjonale eigarar. Vi ser eksempel på dette både på Fosen og i Florø, fortel Linnerud.

Fosen Vind AS blir Europas største vindpark når den står ferdig i 2020. Den skal produsere nok straum til 170.000 norske husstandar. Vindparken er eigd av Credit Suisse (40 %), Statkraft (52 %) og Trønderenergi (8 %).

Linnerud deltar i EU-prosjektet Winwind og har intervjua personer om ulike perspektiv på denne utbygginga. Ho har snakka med utbyggjarar, ordførarar, rådmenn, hotelleigarar, næringslivsaktørar, fylkesmenn, reineigarar og naturvernarar.

– Så langt ser dei fleste ut til å meine at utanlandsk eigarskap ikkje påverkar deira haldning til utbygging, i alle fall så lenge majoritetsandelen vert kontrollert av eit norskeid selskap, fortel Linnerud, og legg til:

– Vi ønskjer vidare i prosjektet å bruke nye metodar, kanskje eit breitt anlagt spørjeskjema, for å lodde stemninga i folkedjupet. Kan det vere slik at endringane i eigarskap går under radaren på folk? Eller er vi nøgd med at internasjonal kapital bidreg til å skape nye arbeidsplasser og redde klima?

Det står att å sjå kva resultat Release finn. Vi i Kunnskapsparken Sogn og Fjordane skal vere formidlar i dette prosjektet og vil oppdatere deg om kva som skjer.

Vil du lese meir om Release? Sjå her.


Relevante publikasjonar:

Lege, sivilingeniør og småbarnspappa satsar på innovativ idé


Kvifor namnet Eyrsys? Eyr er den norrøne gudinna for legekunsten, medan «sys» står for system.

– Utan starthjelp og finansiering hadde det ikkje blitt noko. Risikoen hadde vore for stor og eg hadde ikkje turt å redusere legejobben, fortel 45-åringen.

Andreas Englin er utdanna både lege og sivilingeniør innan teknisk fysikk. Han har vore med å starte ein del av eit konsulentselskap i Stockholm, som i dag tel rundt to hundre tilsette, før han tok legeutdanninga og fekk jobb som fastlege i Sogndal. Kombinasjonen av dei to utdanningane har han derimot aldri fått utnytta. Før no.

– Eg har alltid ønskja å nytte begge kompetanseområda til noe genialt. Sjølv før eg starta på legestudiet, hadde eg ein plan om det. Som utviklar og lege er det mykje å ta tak i, fortel Englin.

Mangla verktøy på legekontoret

Ideane har surra i hovudet på svensken i fleire år. Men legejobben har teke mykje tid og to små ungar på heimebane gjer ikkje livet mindre hektisk. Men då Englin fann eit tydelig behov på eige legekontor, fekk han ideen til Eyrsys AS. Handtering av blodprøveresultat kan vere tidkrevjande og vert ofte handtert «på toppen av alt anna».

– Overtidsarbeidet kunne vore redusert med eit system som effektiviserer denne prosessen, eit system som samtidig aukar kvaliteten på oppfølginga av pasientane, fortklarar Englin – og utdjupar:

– Dagens journalsystem gir lite klinisk støtte til avgjersla vi leger tek. Her er det eit stort potensiale til å utvikle noko betre.

– Genial idé

Etter fleire rundar med rådgjeving frå Kunnskapsparken og kreative diskusjonar heime, har Eyrsys sin idé begynt å forme seg. Bedrifta vart først teken opp i pre-inkubasjon, der dei jobba med å spisse forretningsideen. Det vart gjennomført kartlegging av kundar og konkurrentar, og dei såg etter potensielle samarbeidspartnarar som kan hjelpe produktet ut i marknaden.

– Vi har stor tro på produktet Andreas har komme fram til. Det vil vere eit verktøy som kan effektivisere arbeidet til allmennleger. I tillegg vil løysinga auke kvaliteten på samhandlinga mellom pasient og behandlar, fortel Hilde Grinde, forretningsutviklar i Kunnskapsparken.

Grinde er ikkje i tvil om at Englin er godt rusta. Ho meiner han er ein person som ser etter dei beste løysingane og ønskjer å involvere fleire i utviklinga. Dette bidrege òg positivt inn i gründermiljøet til Kunnskapsparken.

800.000,- i starthjelp

Og det er fleire enn oss i Kunnskapsparken som har trua på Eyrsys. Næringsfondet til Sparebanken Vest har bidrege med 200.000 kronar, medan Innovasjon Noreg har gitt 630.000 kronar til kommersialisering og prototypeutvikling. I tillegg har bedrifta motteke 32.000 kronar til mentorstøtte.

– Det har vore helt utruleg å få denne starthjelpa. Nå kan eg hyre inn meir ekspertise, sjå etter fleire investorar og ikkje minst satse meir på ideen min. Utan midlar hadde eg vel gått å stanga hovudet i veggen og aldri komme vidare med ideane mine. Eg har vore frustrert til tider, fortel Englin.

– Det er så godt å endeleg kunne satse meir på prosjektet mitt, legg han til.

Vil du vite meir om Eyrsys? Andreas Englin sitter jamnleg i kontorlokalane til FUS på Fosshaugane Campus (når han ikkje er på legekontoret i Sogndal).



Andreas Englin viser i korte trekk kva program han har tenkt å utvikle.